Het Amsterdam
van Dick en Rietje

Leestijd: 3 ½ minuut

Amsterdamser dan Dick en Rietje vind je ze niet snel. Híj is geboren op de Valkenburgerstraat en staat met badjassen en handdoeken op de Cuyp, zíj komt uit de Jordaan, uit de Egelantiersstraat om precies te zijn. Dus als je wilt weten hoe groot Amsterdam is, dan hoef je het hun alleen maar te vragen, toch?

Onderwerpen

Fotograaf Rufus de Vries, zelf onlangs verhuisd naar Amersfoort omdat het corporatieflatje aan de A10 met vrouw en vier kinderen echt te klein werd en een koophuis in Amsterdam onbetaalbaar bleek, is al jaren gespecialiseerd in sociale fotografie. Stadsvernieuwingsbuurten, scholen, bewonersinitiatieven, meergeneratiehuizen – hij fotografeert mensen bij voorkeur in hun relatie met anderen. Een van zijn favoriete series is Buurtbanden. Voor dat project bedacht hij het volgende procedé: vraag iemand wie hij of zij nog meer kent in de buurt en wip zo van de ene bewoner naar de andere, en van de ene locatie naar de andere. Om te laten zien dat mensen de schakels zijn die een buurt bij elkaar houden, komt elke geportretteerde op twee foto’s terug, maar meestal vaker, want buurten blijken onverwachte dwarsverbanden te hebben. Zo bracht hij zijn eigen oude buurt Slotervaart in beeld en later ook Noord.

Stad-Forum vroeg hem om op deze manier Groot-Amsterdam te verkennen. Rufus ging aan de slag, maar liep al snel vast. Of eigenlijk: hij liep los. Een regio zo uitgestrekt als Groot-Amsterdam leverde heel makkelijk een ketting van contacten, want iedereen kent wel mensen uit de regio, maar die contacten waaierden meteen zo ver uiteen, dat er geen dwarsververbanden ontstonden. En toen dacht hij aan Dick en Rietje, zijn buren bij kampeervereniging De Kikker aan het Kinselmeer in landelijk Noord.

Dick en Rietje zijn ras-Amsterdammers, Rietje kampeerde al aan het Kinselmeer met haar ouders toen ze nog geen tien jaar oud was. Lange tijd was De Kikker illegaal, pas dertien jaar geleden is het parkje met 44 huisjes gelegaliseerd. Rufus begon Dick en Rietje te fotograferen, en ook hun kampeerburen Jan en Bep, allebei net als Rietje geboren in de Egelantiersstraat en inmiddels wonend in Noord, en Franny, Rietjes zus en dus ook van de Egelantiersstraat, en haar man Herman.

Frannie, Dick, Jan, Rietje, Bep en Herman.

Rufus volgde het procedé van Buurtbanden en liet zich door zijn hoofdpersonen meevoeren. Opvallend vaak gebeurde dat per auto, want in het dagelijkse leven nemen deze Amsterdammers de auto, of ze nu naar de Cuyp moeten, naar het strand of een avondje uit. Rufus vergezelde Dick en Rietje, die inmiddels in Slotervaart wonen, bijvoorbeeld bij hun optredens met het Zwanenkoor, een koor in klederdracht, gespecialiseerd in het Amsterdamse levenslied, hun succesnummer is ‘Amsterdam huilt’. We zien Dick en Rietje zingen in een verzorgingshuis in Hoorn, met Lex van de Prinsengracht. Later zien we ze gedrieën terug op een pleintje in Hoorn, waar ze Barry, de neef van Dick en Rietje, treffen met zijn vrouw. En Lex zien we terug in het Zandvoortse strandhuisje van zijn vriendin Joke, samen met de 25-jarige Roy, die later Joey, de kleinzoon van Dick, treft op een festival in Westpoort. De foto’s laten een wirwar aan verbanden en dwarsverbanden zien, bijvoorbeeld in de kapsalon van Dee in Muiderberg. Zowel Rietjes zus Franny als Ria, Rietjes buurvrouw in Slotervaart, komen hiernaartoe om zich te laten kappen. Waarom Muiderberg? Dee zat vroeger in de Jordaan, verhuisde tien jaar geleden naar Almere en onlangs naar Muiderberg. Al die tijd bleven haar klanten haar trouw. ‘Relatie bepaalt locatie,’ constateert Rufus droogjes. De foto’s van Rufus zijn geënsceneerd, soms bestaan ze zelfs uit een montage van meerdere momenten, maar ze zijn altijd gemaakt naar de realiteit: de mensen komen ook zonder de fotograaf op die plekken. Een fraai voorbeeld daarvan is de foto waarop kleinzoon Joey, die stage loopt bij de Arena, met Jan staat te praten, de buurman van Dick en Rietje op de camping, die scout is bij Ajax.

Jan en Joey.

De serie van Rufus omvat 27 beelden die je van Ransdorp via de Banne naar Wormerveer brengen, vervolgens via Zuidoost en Krommenie naar Westpoort, dan via Zandvoort, de grachtengordel, Hoorn naar Muiderberg en tot slot langs Slotervaart, IJmuiden en de Pijp naar het Oostelijk Havengebied, en dan nog zijn we er niet, want na opnieuw Westpoort gaan we via Purmerend naar het Hazesmonument op de hoek van de Cuyp en de Eerste Sweelinckstraat, waar we Dick zien met zijn buurvrouw Gitta Gotjé, die haar marktkraam niet alleen gebruikt voor de verkoop van noten aan particulieren, maar ook als testlab voor haar groothandel.
Lang zat de groothandel van Gotjé op de Nieuwe Hemweg in het Westelijk Havengebied, maar hoewel ze zeiden nooit weg te willen uit Amsterdam, verhuisde het bedrijf in de zomer van 2019 toch naar een grote moderne loods in Heerhugowaard. Het betekent dat de veertien werknemers moeten gaan pendelen tussen Amsterdam en Heerhugowaard.

Verhuizing van het machinepark van Gotjé van het Westelijk Havengebied naar Heerhugowaard.

Amsterdam is een werelddorp, zei Eberhard van der Laan al, en dat is ook de conclusie die opdoemt uit het fotoproject van Rufus de Vries. En dat werelddorp strekt zich uit tot ver voorbij de gemeentegrenzen.

Filter op onderwerp