Week van de Stad


Over het IJ had al lang gefietst moeten worden

Thema Ongedeelde stad  - 17 maart 2014

De discussie in Amsterdam over een fietsers- en voetgangersbrug tussen het centrum van Amsterdam en stadsdeel Noord is sinds enkele maanden weer losgebarsten. Dit is vooral ingegeven door de ontwikkelingen aan de noordelijke oevers van het IJ: de komst van het filmmuseum EYE  en andere culturele instellingen in de omgeving van de oude Shelltoren, de bouw van appartementen in Overhoeks, het succes van het NDSM-terrein en de  transformatie van het bedrijventerrein de Overkant (het voormalige Storkterrein). De druk op de veerponten is hierdoor (gevaarlijk) groot geworden. De roep om een vaste verbinding neemt snel toe: een fietsbrug zal er vroeg of laat komen. Hoe eerder hoe beter.

Het is voor mij hét raadsel van naoorlogs Amsterdam dat er geen fietsbrug is. Amsterdam ontwikkelt zich als metropool razendsnel. Grote infrastructurele projecten zijn ingezet om grootstedelijke ambities waar te maken. Een metrolijn wordt aangelegd, verkeerstunnels geboord, wooneilanden opgespoten, snelwegen verbreed en zakencentra geplaveid. Het is in dit licht zeer wonderlijk dat het goed ontsluiten van een gebied met bijna 90.000 inwoners en met een oppervlakte van bijna een derde (!) van stad, door weinigen als urgent wordt gezien. Psycholoog en inwoner van Noord Bas Kok legde recent in het Parool (3 maart 2014) haarfijn uit dat Noord door de eeuwen heen altijd al werd gezien als een “verbanningsoord voor alles wat vies en onaangenaam was”. De knulligheid en de sufheid van een verbinding via pontjes onderstreept die tegenstelling: een snelle, aangename en betrouwbare verbinding is helemaal niet nodig, want wij hebben niets met Noord en zij niets met ons.

Het effect van één of (liever) twee fiets- en voetgangersbruggen op de ontwikkelingen van Noord kan nauwelijks te overschatten zijn. Niet alleen zal Noord zelf nog meer tot bloei komen, ook gaat het een veel belangrijkere functie vervullen binnen de metropoolregio Amsterdam. Laten we dit kort  bezien vanuit de woningmarkt, de bedrijvigheid en de popularisering van de fiets.

Noord heeft veel te bieden

Amsterdam heeft een knellende woningmarkt. De stad zoekt naar nieuwe formules  en  onontgonnen gebieden om de door- en instroom van allerlei groepen op te kunnen vangen. Noord is hierin een blinde vlek, terwijl de kansen voor het oprapen liggen wanneer er een goede fietsverbinding is. Noord is enerzijds een stadsdeel met een nog zeer eenzijdige woningvoorraad (67% sociale huur) en heeft anderzijds een enorme potentie wat betreft stedelijk leven en binnenstedelijke ruimte. Door de relatief goedkope appartementen en eengezinswoningen is Noord een zeer aantrekkelijk gebied voor starters, zoals studenten, jongeren, kenniswerkers en jonge gezinnen. Daarnaast is er in Noord ruimte voor inbreiding, waarbij zelfbouw en andere nieuwe spannende woonmilieus een aantrekkingskracht kunnen hebben op hoogopgeleide pioniers.

Gunstige vestigingsfactor

De economische aantrekkingskracht van Amsterdam-Noord groeit, zoals gezegd, aan de oevers snel, maar fietsbruggen gaan een enorme extra impuls geven. Niet alleen brengt de instroom van nieuwe bevolkingsgroepen allerlei bedrijvigheid (winkels, voorzieningen) met zich mee, ook zullen allerlei bedrijven (van ‘start-up’ tot de gevestigde) de oversteek willen maken. Wanneer er fietsbruggen zijn, zijn de vestigingsvoorwaarden volop aanwezig: in de nabijheid van het centrum, goed bereikbaar voor personeel en klant en (vooralsnog) geen dure huur. Een opwaartse economische beweging is één groot vliegwiel voor verdere ontwikkelingen in Noord.

Fiets is de toekomst

Vergeet niet dat de fiets in Amsterdam steeds populairder wordt en daarmee ook het belang van een hoogwaardige fietsinfrastructuur. Niet alleen worden er meer fietsen aangeschaft, maar er worden ook veel meer fietsen verhuurd (OV-fiets). Bovendien zijn verduurzaming, gezondheid en leefbaarheid belangrijke maatschappelijke thema’s. Hierin horen fietsbruggen: die zullen zowel faciliteren  als verder gebruik stimuleren.

Dus laten we er meteen werk van maken. Fietsbruggen gaan zowel de fysieke als de psychologische grens tussen Noord en de rest van de stad doorbreken: de werkelijke en ervaren afstand worden geminimaliseerd. En kom niet aan met de scheepvaart en cruiseschepen. Het zijn inderdaad hindernissen, maar die vallen in het niet met de uitdagingen waar de Noord/Zuidlijn voor stond. Het is voor een nieuw Amsterdams college een kans om zich profileren, met als ultieme doel dat met een waarlijke fietsverbinding “Noord dan eindelijk ‘binnen de ring’ zal vallen”, zoals een bewoner uit Noord onlangs verzuchtte.

Tekst Roland Oude Ophuis, onderzoeker/adviseur wonen, maart 2014

Foto Schetsontwerp NEXT architects

Meer berichten uit
Ongedeelde stad

Ongeforceerd mengen

11 april - OPROEP AAN DE STAD

Meng wijken niet geforceerd. Dat adviseerde Stad-Forum en de Adviesraad voor Diversiteit en Integra... Lees verder

In de Ban van de Ring?

19 maart - WEEK VAN DE STAD

Boeiende dialoog over sociale segregatie in Amsterdam verscherpt het zicht op de wereld achter de st... Lees verder