Week van de Stad


Maak de hekkengek in me los!

Thema Ongedeelde stad  - 17 november 2014

Stad-Forum heeft een aantal scherp kijkende stadsgebruikers gevraagd te bloggen over actuele ontwikkelingen in de stad Amsterdam. Hun ervaringen met de stad delen ze regelmatig via onze website.

Tobias Woldendorp is ontwerper openbare ruimte met als specialisme Design Against Crime.  Woldendorp gaat voor Stad-Forum op stap en schouwt de stad, vanuit de optiek van sociale veiligheid.

Op de laatste zomerse dag van het jaar, de heetste achttiende oktober sinds mensenheugenis, ga ik naar Noord. Met op de achtergrond de technobassen van Amsterdam Dance Event fiets ik van de NDSM-werf over de Klaprozenweg naar oostelijk Noord, wanneer mijn spiedende ogen bewoonde blokken in een zandwoestijn zien. Zigzaggend tussen bouwloodsen, louter schimmige bedrijvigheid, kom ik aan een verlande inham van het IJ aan. Daar ligt het juweel De Ceuvel, dat, hoe Amsterdams, bijna aan het oog onttrokken wordt door fietsen. Opvallend: van auto’s in geen velden of wegen een spoor. De fietsen en auto’s blijven wel  buiten de poort, waardoor het Wubbo Ockelsplein een laat negentiende-eeuwse uitstraling krijgt.

Op dit stuk zompig land, waarvan de grond vervuild is, is een gemeenschap van creatieve bedrijven neergestreken. Een kleine zus van het Westergasterrein; woningen mogen er niet gebouwd worden, want om de kwalijke stoffen te laten rusten mag er geen paal de grond in. Na genoten te hebben van de dorpse levendigheid maak ik een ronde door De Ceuvel: op de moerassige bodem liggen boten, model woonboot, gebruikt als kantoor, atelier. Alles mag hier, behalve wonen. Ik loop over een robinsonade, een houten plankier, die zich om de bomen slingert, waarna ik bij de loungeplek met bar aan het water kom. Het lijkt allemaal heel spontaan en pretentieloos, maar het is niets meer dan een beproefd commercieel concept, waar niet alleen Amsterdam patent op lijkt te hebben. Het voelt of je na een barre tocht door de jungle een pocket of splendid isolation aantreft, een plek die jij ontdekt  hebt. En niemand vóór jou. Ik heb bewondering voor deze marketingstrategie.

Hoe zou het er ’s avonds aanvoelen? Overdag is het prettig dat er geen doorgaande autoroute is maar in de avond kunnen langzaam rijdende auto’s op het stuk doodlopende Papaverweg  bijdragen aan informele controle. Maar geldt dat ook voor een industrieterrein? Bij de avondschouw weet ik meteen het antwoord: geen verbinding maken over het water met de Papaverweg, de entree lekker in de luwte laten liggen. Vervang wel het onaantrekkelijke hek van de Ceuvel door een mooie erfscheiding. Laat zien dat hier een waardige publieke ruimte achter schuil gaat, waar eigenaarschap een groot goed is.

Eerder had ik het over een laat negentiende-eeuwse uitstraling. Die sfeer keert terug bij het nieuwe aan de stad teruggegeven deel van Artis. Achter restaurant De Plantage ligt een waardig plein, een cadeau voor de buurt: de lampjes, het geroezemoes van het restaurant, een Parijs-achtige allure, die nog eens versterkt wordt door de nevel die komt aandrijven, terwijl de flamingo’s roerloos tegen hun spiegelwand schitteren.

Het sierlijk ontworpen hek gaat ook hier rond middernacht  op slot, want anders zou het erosievandalisme wel eens toe kunnen slaan. Sinds mijn werkzame leven als sociale veiligheidsexpert ben ik een fervent tegenstander geweest van semi-openbaar. In het land van Crime Prevention Through Environmental Design heb je het liefst privé of openbaar. Geen tussenvormen. Maar zoals ik ze onlangs heb gezien kunnen er niet genoeg semi-openbare ruimten aan de stad toegevoegd worden. Als een beheerder ze rond middernacht maar op slot doet. En als er aan de voorkant van een ontwerpproces maar goed over nagedacht of er wel of geen  hek moet komen en hoe dat hekwerk er uit moet zien. Dan kan het hekwerk in de architectuur worden mee ontworpen. Hoop gloort voor kunstenaars en architecten.

Tobias Woldendorp, november 2014

Meer berichten uit
Ongedeelde stad

Ongeforceerd mengen

11 april - OPROEP AAN DE STAD

Meng wijken niet geforceerd. Dat adviseerde Stad-Forum en de Adviesraad voor Diversiteit en Integra... Lees verder

In de Ban van de Ring?

19 maart - WEEK VAN DE STAD

Boeiende dialoog over sociale segregatie in Amsterdam verscherpt het zicht op de wereld achter de st... Lees verder