Week van de Stad


Heilig schijnveilig

Thema Het succes van tijdelijkheid  - 5 mei 2014

Stad-Forum heeft een aantal scherp kijkende stadsgebruikers gevraagd te bloggen over actuele ontwikkelingen in de stad Amsterdam. Hun ervaringen met de stad delen ze regelmatig via onze website.

Tobias Woldendorp is ontwerper openbare ruimte met als specialisme Design Against Crime. Woldendorp gaat in deze blog tegen de klok in naar Oost. Hoe verhouden zich de parken in Oost tot elkaar wat betreft openbaarheid en verlichting? Overdag is het overal levendig. Maar hoe zit dat in de avonduren? Wat is dan wijsheid vanuit ruimtelijke kwaliteit en in het bijzonder vanuit de optiek van sociale veiligheid?

Het is nog licht en er zijn nog volop lijsters en lieden als ik via het Oosterpark, Frankendael, Flevopark naar het Diemerpark fiets. Tegen negen uur floepen de lichten op het Haveneiland Oost aan. Hoe verschillend zijn de parken: het Oosterpark is een echt flaneerpark en vooral op de noordwestzijde, waar de lichtlijn loopt, is het tot laat levendig en amusant. In de donkere zuidoostzijde tref ik enkel her en der groepjes mannen. Niks mis mee. Het park is dag en nacht open. Maar echt goede redenen om je op te houden in het park in de avonduren zijn hier niet. Het Oosterpark lijkt op het Vondelpark, maar in de avond wil je er niet wezen; er is geen logische aantakking op het stedelijk weefsel, zoals in het Vondelpark. Hier lijkt geen noodzaak tot verlichten: beter lijkt het alle lampen na laten we zeggen elven uit te doen om schijnveiligheid te voorkomen. Schijnveiligheid is net doen alsof het veilig is, maar een route verlichten waar je geen informele controle en dus geen hulp in geval van nood kunt verwachten, werkt averechts. Creëer ruimte en rust voor stadsecologie!

Frankendael heeft vanwege de belangrijke restaurantfunctie in het hart van het park een kruispunt van belangrijke nachtelijk verlichte routes. Een deel van de routes is evenwel na zonsondergang gesloten. Hulde, want zo wordt schijnveiligheid weggenomen. De routes hebben ook weinig nut; ‘s avonds hoef je immers niet naar het tuincentrum aan de Nobelweg. Het zou me niet verbazen als de verlichting in het park na sluitingstijd van het restaurant dimt. Wel zo lekker voor de reigerkolonie en de bewoners van een van de weinige ooievaarsnesten in Amsterdam.

Het Flevopark heeft ‘s avonds helemaal geen verlichting en is toch publiek toegankelijk: helemaal goed. Je hoeft er niet te zijn, dus verlichten is geen optie en wil je er wel zijn, dan is dat eigen keuze! Niet verlicht betekent ook vleermuisvriendelijk. De grotere soorten willen nog wel eens op nachtvlinders jagen, die op wit licht afkomen. Voor de poort naar de Joodse begraafplaats is een helverlichte tunnel. Ik hekel de oproep van een grote lichtleverancier om sociaal onveilige tunnels aan te melden. De oproep kan slechts leiden tot het verlichten van een verbinding tussen niets en niets om zogenaamd de veiligheid te vergroten: contraproductief, omdat je in een val wordt gelokt. Een kwaadwillende kijkt zich de waar aan, verkneukelt zich achter een boom en slaat toe wanneer hij wil. Als potentieel slachtoffer heb je helemaal niets te verwachten. Uit met dat onzalige licht! Opdat langzaam verkeer parallelle stedelijke routes neemt in de levendige stad.

Het Diemerpark is altijd publiek toegankelijk en voor het grootste gedeelte onverlicht. De route in het verlengde van de Nesciobrug is door sportactiviteiten levendig, en wandelend en fietsend publiek lift mee op strooilicht van de sportvelden. Wanneer deze lichten uitgaan blijft een dunne sliert enkelzijdig licht over. Kom op, maak er dan een echte verbinding naar IJburg van met alternerend geplaatste armaturen om te voorkomen dat je eigen schaduw je inhaalt!

Tobias Woldendorp, mei 2014

Foto ‘Frankendael’ door Charles Roffey

Meer berichten uit
Het succes van tijdelijkheid

Spontane stadsstraten

26 juni - WEEK VAN DE STAD

Stad-Forum heeft een aantal scherp kijkende stadsgebruikers gevraagd te bloggen over actuele ontwikk... Lees verder

Tuinstad 2.0

19 mei - WEEK VAN DE STAD

Stad-Forum heeft een aantal scherp kijkende stadsgebruikers gevraagd te bloggen over actuele ontwikk... Lees verder